ดิถีมหาสูญ วันที่ตำราห้ามทำการมงคล

ดิถีมหาสูญ เป็นคำที่หลายคนได้ยินตอนไปปรึกษาพระหรือหมอดูเรื่องการเลือกวันแต่งงาน วันขึ้นบ้านใหม่ หรือวันเปิดร้าน แล้วได้คำตอบกลับมาว่า "วันนี้ไม่ได้นะ ตรงดิถีมหาสูญ" ทั้งที่ดูจากปฏิทินแล้วก็เป็นวันธรรมดา ๆ ไม่มีอะไรผิดปกติ ความจริงแล้วดิถีมหาสูญไม่ใช่วันในสัปดาห์ แต่เป็นการนับ "วันทางจันทรคติ" คือวันขึ้น-แรมกี่ค่ำ ในเดือนทางจันทรคตินั้น ๆ ซึ่งเป็นคนละระบบกับปฏิทินสากลที่เราใช้กันทุกวัน จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมมองจากปฏิทินแขวนผนังธรรมดาถึงไม่เห็นอะไรเลย

ดิถีมหาสูญคืออะไร มาจากไหน

คำว่า "ดิถี" หมายถึงวันทางจันทรคติ นับจากข้างขึ้นข้างแรมของดวงจันทร์ หนึ่งเดือนทางจันทรคติจะมีขึ้น 1 ค่ำถึงขึ้น 15 ค่ำ แล้วต่อด้วยแรม 1 ค่ำถึงแรม 14 หรือ 15 ค่ำ ส่วนคำว่า "มหาสูญ" แปลตรงตัวว่าความว่างเปล่าอันใหญ่หลวง ตำราโหราศาสตร์ไทยโบราณจัดให้ดิถีบางค่ำในแต่ละเดือนเป็นดิถีที่ไม่เหมาะแก่การเริ่มต้นสิ่งใหม่ เพราะเชื่อว่าเป็นช่วงที่พลังของเดือนนั้นอ่อนหรือ "ว่าง" สิ่งที่ลงมือในวันเช่นนี้จึงถูกมองว่าตั้งอยู่ได้ไม่มั่นคง

จุดสำคัญที่ควรเข้าใจคือ ตำราโหราศาสตร์ไทยมีหลายสำนัก และตารางดิถีมหาสูญของแต่ละสำนักไม่ตรงกันเสมอไป บางฉบับผูกดิถีต้องห้ามไว้กับเดือนทางจันทรคติ (เดือนอ้าย เดือนยี่ เดือนสาม ไปจนถึงเดือนสิบสอง) บางฉบับผูกไว้กับวันในสัปดาห์ร่วมกับค่ำ นี่คือเหตุผลว่าทำไมถามหมอดูสองคนแล้วอาจได้คำตอบไม่เหมือนกัน ไม่ใช่ว่าใครผิด แต่เป็นการยึดตำราคนละเล่ม ถ้าเจอกรณีแบบนี้ วิธีที่ปฏิบัติกันทั่วไปคือเลือกยึดตำราของผู้ที่เราไว้ใจไว้เล่มเดียว แล้วไม่ต้องไปไล่เทียบกับเล่มอื่นให้ใจไม่สงบ

ทำไมตำราถึงห้ามทำการมงคลในวันนี้

ความเชื่อเบื้องหลังคือแนวคิดเรื่อง "จังหวะ" ของเวลา โหราศาสตร์ไทยมองว่าเวลาไม่ได้ราบเรียบเท่ากันหมด แต่มีช่วงที่พลังหนุนและช่วงที่พลังพร่อง การเริ่มต้นสิ่งที่ต้องการความยั่งยืน เช่น แต่งงาน ขึ้นบ้านใหม่ เปิดกิจการ ทำสัญญาระยะยาว หรือบวช ควรวางไว้ในช่วงที่พลังหนุน ส่วนดิถีมหาสูญถูกจัดอยู่ในกลุ่มพลังพร่อง จึงถูกกันไว้ไม่ให้ใช้

น่าสังเกตว่าตำราไม่ได้ห้ามทุกกิจกรรม สิ่งที่ตำราส่วนใหญ่ไม่ห้ามคือกิจวัตรทั่วไป การทำบุญ ทำทาน ฟังธรรม ปล่อยสัตว์ หรือการแก้ไขซ่อมแซมของเดิม เพราะไม่ใช่การ "เริ่มต้น" ใหม่ ดังนั้นถ้าวันที่คุณเล็งไว้ตรงดิถีมหาสูญ แต่เป็นแค่การไปเซ็นเอกสารต่ออายุของเดิม หรือย้ายของเข้าบ้านทีละน้อยโดยยังไม่ทำพิธี ก็ไม่ได้อยู่ในข่ายที่ตำราห้ามเสียทีเดียว หลักการนี้คล้ายกับที่คนโบราณมองเรื่องอื่น ๆ เช่น ความเชื่อเรื่องห้ามแต่งงานวันพุธ ซึ่งก็มีที่มาจากการตีความสัญลักษณ์ ไม่ใช่ข้อห้ามที่ครอบคลุมทุกเรื่องในวันนั้น

ถ้าเลี่ยงวันไม่ได้จริง ๆ ทำอย่างไร

ในชีวิตจริงหลายคนเลือกวันไม่ได้ ห้องจัดงานว่างวันเดียว สัญญาเช่าเริ่มวันที่กำหนดไว้แล้ว หรือญาติผู้ใหญ่ว่างพร้อมกันแค่วันนั้น แนวปฏิบัติที่คนไทยใช้กันมี 2 แบบ แบบแรกคือแยก "ฤกษ์พิธี" ออกจาก "วันจัดงาน" เช่น ทำพิธีสงฆ์หรือยกเสาเอกในวันที่ฤกษ์ดีก่อน แล้วค่อยจัดงานเลี้ยงในวันที่สะดวก แบบที่สองคือเลือกช่วงเวลาที่เป็นฤกษ์ดีภายในวันนั้น เพราะตำราไทยแบ่งฤกษ์ย่อยเป็นช่วงยามด้วย ไม่ได้ตัดสินกันทั้งวันเสมอไป

นอกจากดิถีมหาสูญแล้ว การเลือกวันมงคลยังมีตัวแปรอื่นที่ควรดูควบคู่กัน ทั้ง วันธงชัยและวันอธิบดี ที่เป็นวันฝั่งส่งเสริม รวมถึงวันฟูวันจมที่ใช้กันแพร่หลาย การดูหลายชั้นพร้อมกันด้วยตัวเองค่อนข้างซับซ้อน ถ้าอยากเห็นภาพรวมของวันที่สนใจแบบเร็ว ๆ ลองใช้ ปฏิทินฤกษ์มงคล ดูวันที่ต้องการก่อนได้ แล้วค่อยนำไปปรึกษาพระหรือโหรที่คุณนับถือเพื่อผูกฤกษ์เฉพาะบุคคลอีกชั้นหนึ่ง เพราะฤกษ์ที่ดีที่สุดควรสัมพันธ์กับวันเดือนปีเกิดของเจ้าภาพด้วย

คำถามที่พบบ่อย

ดิถีมหาสูญกับวันจมเป็นเรื่องเดียวกันไหม

ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน แม้จะให้ความรู้สึกในทางลบคล้ายกันก็ตาม ดิถีมหาสูญนับจากวันขึ้น-แรมทางจันทรคติประกอบกับเดือน ส่วนวันฟูวันจมเป็นอีกระบบหนึ่งที่มีวิธีนับของตัวเอง ทั้งสองอย่างสามารถตรงกันหรือไม่ตรงกันในวันเดียวก็ได้ ในทางปฏิบัติคนที่ดูฤกษ์ละเอียดมักดูหลายระบบประกอบกัน ถ้าวันไหนติดหลายอย่างพร้อมกันก็มักเลี่ยงไว้ก่อน

เผลอทำการมงคลไปแล้วในวันดิถีมหาสูญ ต้องแก้ไขอย่างไร

ตามความเชื่อไม่ได้ถือว่าเป็นเรื่องร้ายแรงที่แก้ไม่ได้ สิ่งที่คนไทยนิยมทำคือทำบุญตักบาตร ถวายสังฆทาน หรือกรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลเพิ่มเติมเพื่อความสบายใจ ที่สำคัญกว่านั้นคือความตั้งใจและการลงมือทำจริงหลังจากวันนั้น เพราะไม่ว่าฤกษ์จะดีเพียงใด บ้านที่ไม่ดูแลก็ทรุดโทรม กิจการที่ไม่บริหารก็ไปไม่รอด ฤกษ์เป็นเพียงกำลังใจในการเริ่มต้นเท่านั้น

ถ้าดูปฏิทินสากลอย่างเดียว จะรู้ได้อย่างไรว่าวันไหนเป็นดิถีมหาสูญ

ปฏิทินสากลทั่วไปไม่แสดงข้อมูลนี้ ต้องใช้ปฏิทินที่ระบุวันขึ้น-แรมทางจันทรคติกำกับไว้ด้วย เช่น ปฏิทินหลวง ปฏิทินวัด หรือปฏิทินโหราศาสตร์ วิธีที่ง่ายที่สุดคือดูว่าวันที่สนใจตรงกับขึ้นหรือแรมกี่ค่ำ เดือนทางจันทรคติอะไร แล้วนำไปเทียบกับตารางดิถีของตำราที่ยึดถือ หรือใช้เครื่องมือออนไลน์ที่คำนวณให้แล้วเพื่อความสะดวก

บทความนี้จัดทำเพื่อความบันเทิง โปรดใช้วิจารณญาณ